Trong các phương pháp ấp trứng hiện nay, cách ấp trứng gà tự nhiên bằng gà mái vẫn là phương thức được nhiều hộ chăn nuôi áp dụng rộng rãi. Phương pháp này tận dụng bản năng ấp trứng tự nhiên của gà mái, không cần đến thiết bị công nghệ phức tạp nhưng vẫn mang lại tỉ lệ nở cao nếu thực hiện đúng kỹ thuật. Tuy nhiên, để đạt hiệu quả tối ưu, người nuôi cần chuẩn bị trứng kỹ lưỡng, lựa chọn gà mái phù hợp, chăm sóc và hỗ trợ gà mái trong suốt quá trình ấp. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách ấp trứng gà tự nhiên năm 2025 dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và tiêu chuẩn chăn nuôi hiện đại, giúp nâng cao tỉ lệ nở và bảo vệ sức khỏe đàn gà con.
Nguyên lý ấp trứng gà tự nhiên
Theo nguồn trích dẫn từ cm88, gà mái sau khi đẻ đủ số trứng trong một đợt sẽ xuất hiện bản năng ấp tự nhiên, gọi là “gà lên ổ”. Khi đó, gà mái thay đổi hành vi, điều chỉnh thân nhiệt và hormone để phù hợp với quá trình ấp trứng. Người chăn nuôi chỉ cần chuẩn bị ổ ấp phù hợp, chọn trứng đủ điều kiện và hỗ trợ gà mái trong suốt 21 ngày ấp.
Ưu điểm của phương pháp ấp tự nhiên:
- Không cần đầu tư thiết bị kỹ thuật, tiết kiệm chi phí.
- Gà mái tự điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm phù hợp với trứng.
- Tỉ lệ nở cao nếu chọn được mái ấp tốt, khỏe mạnh.
- Gà mái kiêm luôn việc úm ấp và chăm sóc gà con sau khi nở.
Tuy nhiên, phương pháp này cũng có hạn chế như số lượng trứng ấp không nhiều, phụ thuộc nhiều vào sức khỏe và bản năng của từng con gà mái, đồng thời dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết. Vì vậy, việc nắm vững kỹ thuật ấp rất quan trọng để đạt hiệu quả cao.
Cách ấp trứng gà tự nhiên đúng kỹ thuật
Thu và bảo quản trứng đúng cách trước khi ấp
Thu trứng đều đặn hàng ngày giúp đảm bảo trứng luôn sạch, không bị vỡ hay dập. Khi thu trứng, người nuôi nên thực hiện theo các tiêu chuẩn sau:
- Đặt trứng theo hướng đầu to lên trên để bảo vệ buồng khí bên trong.
- Để nghiêng trứng khoảng 30 độ và tiến hành đảo trứng đều đặn mỗi ngày một lần.
- Bảo quản trứng ở nơi có độ ẩm khoảng 50%, tránh ánh nắng trực tiếp và gió lùa.
- Thời gian bảo quản tối ưu: không quá 5 ngày trong mùa hè, 7 ngày trong mùa đông để phôi trứng không bị suy yếu.
Xử lý trứng trước khi ấp ảnh hưởng rất lớn đến tỉ lệ nở, vì trứng để quá lâu hoặc bảo quản không đúng cách sẽ làm giảm khả năng phát triển phôi.
Chuẩn bị ổ ấp cho gà mái
Ổ ấp cần đảm bảo sạch sẽ, ấm áp và yên tĩnh, giúp gà mái cảm thấy an tâm và duy trì ấp liên tục trong 21 ngày. Tiêu chí để chuẩn bị ổ ấp hiệu quả gồm:
- Hình dạng ổ: tròn hoặc dạng lòng chảo, hạn chế trứng bị lăn ra ngoài.
- Kích thước ổ: đường kính từ 35 đến 40 cm tùy kích thước gà mái.
- Chất liệu lót ổ: sử dụng rơm khô, phoi bào hoặc rổ nhựa có lót rơm để giữ nhiệt tốt.
- Vị trí đặt ổ: cách mặt đất từ 0,5 đến 1 mét, nơi thoáng mát nhưng tránh gió lùa trực tiếp.
- Hướng đặt ổ: ưu tiên hướng Đông Nam giúp ổ ấp tránh nắng nóng hoặc lạnh quá mức.
Chọn gà mái ấp đạt tiêu chuẩn
Không phải gà mái nào cũng có bản năng ấp tốt. Một con mái ấp tốt thường có các đặc điểm sau:
- Sức khỏe tốt, nhanh nhẹn, không mắc bệnh.
- Có bản năng ấp mạnh mẽ, ít bỏ ổ và thường nằm lâu trên ổ trứng.
- Lông dày, cánh to, ngực ấm và thân hình cân đối.
- Không trong thời kỳ thay lông.
- Có thói quen bảo vệ ổ và biết cách xoay trứng đều đặn bằng chân và ngực.
Chọn trứng để ấp
Trứng ấp cần đảm bảo các yêu cầu:
- Kích thước đều nhau, không quá lớn hoặc quá nhỏ.
- Vỏ trứng mịn, không có vết nứt hay dập.
- Không sử dụng trứng dị dạng hoặc trứng đã rửa bằng nước.
- Số lượng trứng phù hợp: gà mái to ấp khoảng 15–18 trứng, gà mái nhỏ 10–12 trứng.
Soi trứng trong quá trình ấp
Theo nguồn tham khảo từ những người tham gia đá gà CM88, soi trứng là bước quan trọng giúp loại bỏ trứng không có phôi hoặc phôi yếu, từ đó tránh lây nhiễm và nâng cao tỉ lệ nở:
- Thời gian soi trứng lần đầu: sau 6–7 ngày ấp.
- Trứng có phôi: quan sát thấy tim phôi đập và mạng mạch máu tỏa ra đều.
- Trứng không phôi: lòng trứng trong suốt, không thấy dấu hiệu phát triển.
Bổ sung dinh dưỡng cho gà mái ấp
Trong suốt thời gian ấp, gà mái tiêu hao nhiều năng lượng và ít di chuyển ra khỏi ổ, đặc biệt vào mùa lạnh. Người nuôi cần lưu ý:
- Cung cấp thức ăn giàu dinh dưỡng như thóc, ngô, cám viên.
- Đảm bảo nguồn nước sạch, để gần ổ để gà mái dễ uống.
- Nếu gà mái quá ham ấp, nên bắt ra ăn 1–2 lần mỗi ngày để bổ sung năng lượng.
- Mùa đông nên đặt máng ăn sát ổ để gà không phải di chuyển nhiều, tránh mất nhiệt.
Vệ sinh ổ ấp
Ổ ấp bẩn dễ làm trứng nhiễm khuẩn, giảm tỉ lệ nở. Cần chú ý:
- Thay rơm lót nếu bị ướt hoặc dính phân.
- Dọn sạch ổ trước mỗi mùa ấp để loại bỏ vi khuẩn và ký sinh trùng.
- Không tái sử dụng rơm bẩn để tránh lây lan mầm bệnh.
Những lưu ý quan trọng khi ấp trứng gà tự nhiên
- Chọn thời điểm ấp phù hợp: Mùa xuân và mùa thu là lý tưởng vì thời tiết mát mẻ giúp trứng nở đều và gà con khỏe mạnh.
- Làm mát ổ ấp vào mùa hè: Dùng che nắng, quạt thông gió hoặc phun sương để tránh trứng quá nóng, giảm nguy cơ chết phôi.
- Giữ ấm ổ ấp vào mùa đông: Sử dụng đèn sưởi, che chắn chuồng và tránh gió lùa trực tiếp để giữ nhiệt ổn định.
- Hạn chế di chuyển ổ ấp: Trừ khi cần thiết, tránh di chuyển ổ để không làm ảnh hưởng đến gà mái và phôi trứng. Nếu phải di chuyển, nên làm nhẹ nhàng, tốt nhất vào ban đêm.
- Phòng tránh động vật gây hại: Đặt ổ cao, dọn dẹp chuồng trại sạch sẽ để tránh chuột, rắn hay côn trùng làm hại trứng và gà mái.
- Theo dõi quá trình nở: Không can thiệp mở vỏ trứng quá sớm, để gà con tự thoát ra nhằm đảm bảo sức khỏe và phát triển tốt.
Với cách ấp trứng gà tự nhiên bằng gà mái chuẩn kỹ thuật và những lưu ý trên, bạn hoàn toàn có thể nâng cao tỉ lệ nở và duy trì đàn gà con khỏe mạnh, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Chúc bạn thành công!
