Trong chăn nuôi gia cầm, kỹ thuật ấp trứng đóng vai trò then chốt quyết định đến năng suất và lợi nhuận của bà con. Tuy nhiên, hiện tượng trứng bị chết phôi không rõ nguyên nhân thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế. Việc xác định chính xác thời điểm phôi dừng phát triển và hiểu rõ các tác động từ môi trường, dinh dưỡng hay kỹ thuật vận hành máy ấp là điều vô cùng quan trọng. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các nguyên nhân trứng bị chết phôi và hướng dẫn cách xử lý triệt để để đạt tỷ lệ nở cao nhất.
Trứng bị chết phôi do chất lượng trứng giống kém
Chất lượng trứng giống là yếu tố tiên quyết chiếm đến 50% sự thành công của một mẻ ấp. Phôi trứng có thể chết ngay từ những ngày đầu nếu nguồn lực từ trứng mẹ không đủ hoặc bị nhiễm khuẩn.
Các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp:
- Chế độ dinh dưỡng của đàn bố mẹ: Nếu gà, vịt bố mẹ bị thiếu hụt Vitamin (đặc biệt là vitamin A, D, E và nhóm B) hoặc khoáng chất (Canxi, Mangan), phôi sẽ rất yếu, dễ chết ở giai đoạn 1-15 ngày tuổi.
- Sức khỏe đàn giống: Đàn bố mẹ đang mắc các bệnh truyền nhiễm như Salmonella (thương hàn), Mycoplasma sẽ truyền vi khuẩn vào trong trứng, khiến phôi bị thối hoặc chết đen.
- Độ tuổi đàn giống: Trứng từ con giống quá non (mới bắt đầu đẻ) hoặc quá già thường có tỷ lệ thụ thai thấp, vỏ mỏng và phôi khó phát triển hoàn thiện.
- Kỹ thuật bảo quản: Trứng để quá lâu (trên 10 ngày) hoặc bảo quản trong môi trường quá nóng, quá ẩm sẽ làm suy giảm sức sống của phôi, dẫn đến tình trạng sát phôi, không thể mổ vỏ.
Dấu hiệu nhận biết:
Theo chuyên gia RR88 chia sẻ: Phôi chết sớm trong khoảng từ ngày 1 đến ngày 15 của chu kỳ ấp. Khi soi trứng, bà con sẽ thấy phôi không phát triển, mạch máu mờ nhạt hoặc chỉ thấy một chấm đen nhỏ như hạt đậu rồi dừng lại. Một số trường hợp phôi đã thành hình nhưng chưa có lông và chết khô bên trong.
Cách khắc phục:
- Tuyển chọn giống: Chỉ lấy trứng từ những đàn bố mẹ khỏe mạnh, được tiêm phòng đầy đủ và bổ sung dinh dưỡng chuyên dụng cho gà đẻ.
- Soi trứng định kỳ: Thực hiện soi trứng ở ngày thứ 7 để loại bỏ trứng không trống, ngày thứ 14 để loại bỏ phôi chết, tránh làm ảnh hưởng đến các trứng khác trong máy.
- Bảo quản khoa học: Giữ trứng ở nơi thoáng mát (15-20 độ C), đầu nhỏ hướng xuống dưới. Vào mùa hè, không nên để trứng quá 5 ngày trước khi cho vào máy ấp.
Chết phôi do biến động nhiệt độ đột ngột
Nhiệt độ là yếu tố nhạy cảm nhất trong quá trình ấp trứng. Chỉ một sai sót nhỏ về nhiệt độ cũng có thể khiến cả mẻ trứng bị hỏng hoàn toàn.
Trường hợp quá nhiệt (Nhiệt độ tăng cao):
Những người tham gia Đá Gà Thomo chia sẻ: Nếu nhiệt độ trong máy ấp tăng lên trên 38.5°C trong thời gian dài (trên 6 tiếng), phôi sẽ bị “chín” và chết. Đặc biệt, nếu nhiệt độ chạm ngưỡng 40°C, chỉ sau 2 giờ, hầu hết phôi sẽ bị tiêu diệt. Nguyên nhân thường do bộ điều khiển nhiệt độ của máy bị lỗi hoặc máy đặt ở nơi bị ánh nắng trực tiếp chiếu vào.
Trường hợp mất nhiệt (Nhiệt độ hạ thấp):
Việc mất điện kéo dài hoặc máy không tạo đủ nhiệt khiến phôi bị đình trệ phát triển. Mặc dù phôi có khả năng chịu lạnh tốt hơn chịu nóng, nhưng nếu nhiệt độ thấp hơn mức tiêu chuẩn trong thời gian dài, tỷ lệ nở sẽ giảm sâu, con giống nở ra thường yếu và bị dị tật chân.
Cách khắc phục: Bà con nên đầu tư các dòng máy có tính năng tự động hút nhiệt khi quá nóng và có chuông báo động khi nhiệt độ vượt ngưỡng an toàn. Luôn có phương án dự phòng điện (bình ắc quy hoặc máy phát) nếu khu vực chăn nuôi thường xuyên mất điện.
Phôi chết do sai số nhiệt độ kéo dài trong cả chu kỳ
Đây là nguyên nhân “ngầm” khiến bà con khó phát hiện nhất. Máy vẫn báo đủ nhiệt nhưng thực tế bên trong lại nóng hơn hoặc lạnh hơn so với hiển thị.
Cách kiểm tra sai số nhiệt độ:
Đừng quá tin tưởng hoàn toàn vào màn hình điện tử. Hãy sử dụng nhiệt kế thủy ngân y tế để kiểm chứng:
- Vẩy nhiệt kế để cột thủy ngân xuống mức thấp nhất.
- Đặt nhiệt kế vào trong khay trứng (có thể cho vào vỏ nhựa để đảm bảo vệ sinh).
- Để máy chạy ổn định trong khoảng 30-60 phút.
- Lấy nhiệt kế ra và so sánh với con số hiển thị trên bảng điều khiển. Nếu có sự lệch nhau (ví dụ máy báo 37.5°C nhưng nhiệt kế báo 38°C), bà con cần hiệu chỉnh lại thông số cài đặt ngay lập tức.
Biểu hiện đặc trưng:
Trứng thường chết phôi ở giai đoạn cuối (từ ngày 16 trở đi). Con giống đã hình thành đầy đủ lông, mỏ nhưng không thể mổ vỏ hoặc mổ vỏ nhưng không chui ra được và chết bên trong. Điều này thường do nhiệt độ quá cao làm túi khí bị khô hoặc độ ẩm không đủ khiến vỏ trứng quá cứng.
Ảnh hưởng của độ ẩm và thông khí
Bên cạnh nhiệt độ, độ ẩm và sự lưu thông không khí cũng đóng vai trò quan trọng không kém:
- Độ ẩm quá cao: Khiến phôi không bay hơi nước được, túi khí nhỏ, dẫn đến việc gia cầm con bị chết đuối trong vỏ trước khi nở.
- Độ ẩm quá thấp: Làm vỏ trứng bị khô cứng, sát màng, phôi không thể xoay mình để mổ vỏ.
- Thiếu oxy: Nếu máy ấp quá kín, phôi sẽ bị ngạt do thiếu oxy và tích tụ quá nhiều khí CO2 trong giai đoạn cuối của quá trình phát triển.
Tổng kết quy trình xử lý để đạt tỷ lệ nở tối ưu
Để hạn chế tối đa tình trạng trứng chết phôi, bà con cần thực hiện nghiêm ngặt các bước sau:
- Luôn vệ sinh, sát trùng máy ấp và trứng trước khi đưa vào ấp để tránh vi khuẩn xâm nhập.
- Thường xuyên kiểm tra khay nước để đảm bảo độ ẩm luôn duy trì mức 55-65%.
- Đảm bảo chế độ đảo trứng tự động hoạt động ổn định (ít nhất 2 giờ/lần) để phôi không bị dính vỏ.
- Lựa chọn các loại máy ấp có hệ thống điều chỉnh nhiệt độ thông minh, độ bền cao và ít sai số.
Việc hiểu rõ các nguyên nhân trứng bị chết phôi giúp bà con chủ động hơn trong quy trình chăn nuôi, từ đó nâng cao chất lượng con giống và mang lại hiệu quả kinh tế bền vững. Chúc bà con có những mẻ trứng nở thành công và đạt năng suất cao!
