Trọng tài quốc tế là gì?

0

Trên bình diện quốc tế cũng như quốc gia, khi đặt ra câu hỏi “Trọng tài là gì? thường nhận được nhiềuc cách trả lời khác nhau, với các định nghĩa không thống nhất.

Theo JAMES and NICHOLAS: Trọng tài được coi như một tiến trình tư được mở ra theo sự thoả thuận ca các n nhằm giải quyết một tranh chấp đang tồn tại hoặc thể sẽ phát sinh bởi một hội đồng trọng tài gồm một hoặc nhiều trọng i viên. Hội đồng trọng tài này kết quả của sla chn của chính các n tranh chấp hoặc thông qua những đại diện của họ, chính các bên cũng sẽ là những người thiết lập nên c thủ tục mà hội đồng trọng tài phải áp dụng đgiải quyết tranh chấp.Với một quan điểm tương tự như vậy, OKEZIE CHUKWUMERIJE cho rằng: Trọng tài một cơ chế giải quyết tranh chấp giữa các bên với nhau, được thực hiện thông qua một cá nhân do các bên lựa chọn hoặc bởi việc dựa trên những thủ tục hay những tổ chức nhất định được lựa chọn bởi chính c bên.?

Với một cách tiếp cận khác nhưng cùng nội dung như trên thì trọng tài được coi một thủ tục trong đó theo sự thoả thuận của các bên tranh chấp sẽ được giải quyết bởi một hoặc nhiều trọng tài viên, người sẽ ra quyết định ràng buộc đối với các bên tham gia tranh chấp. Cách tiếp cận này còn nhấn mạnh hơn về việc loại trừ sự áp đặt của toà án đổi với các bên về thủ tục trọng tài, bởi với phương pháp trọng tài các bên sẽ tquyết định vthủ tục giải quyết tranh chấp, thay phi dựa vào toà án.

Mặc còn những nhìn nhận khác nhau về trọng tài theo quan điểm riêng, nhưng ràng, thể chỉ ra một số đặc điểm bản của trọng tài như sau:

Thứ nhất, quá trình trọng tài diễn ra trên sở thoả thuận trọng tài được thiết lập bởi các bên tranh chấp.

Thhai, thủ tục trọng tài được xác định bởi các bên và thường một thủ tục xét xử kín được điều khiển bởi hội đồng trọng tài gồm một hoặc một số lẻ các trọng tài viên.

Thứ ba, phán quyết của trọng tài về vụ tranh chấp là chung thẩm, buộc các bên phải thực hiện.

Hình minh họa. Trọng tài quốc tế là gì?

Trọng tài quốc tế luôn chứa đựng những đặc điểm chung của một trọng tài, nhưng một trọng tài chỉ được coi trọng tài quốc tế nếu chứa đựng đầy đủ tính quốc tế. Về mặt luận cũng như thực tiễn, việc xác định một trọng tài quốc tế hay nội địa thường rất ý nghĩa bởi hầu hết các nước đều xây dựng các quy chế pháp khác nhau cho mỗi loại trọng tài này. Các trọng tài nội địa (trọng tài giải quyết các tranh chấp thuần túy nội địa, không yếu tố nước ngoài) thường bắt buộc phải tuân theo những quy định về trọng tài của quốc gia đó như: tố tụng trọng tài, luật điều chỉnh nội dung tranh chấp, ngôn ngữ trọng tài.Nhưng, với trọng tài quốc tế thì điều này không nhất thiết. nghĩa , trọng tài quốc tế thể tiến hành phiên xử đưa ra phán quyết trong nước hay nước ngoài trên sở một trình tự tố tụng, ngôn ngữ luật áp dụng cho nội dung tranh chấp do chính các bên tranh chấp thoả thuận ra.

Hiện nay, về mặt luận cũng như thực tiễn trọng tài, hai yếu tố chính hoặc được sử dụng riêng biệt hoặc được sử dụng kết hợp để xác định tính quốc tếcủa trọng tài, đó : bản chất của tranh chấp đặc điểm của chthể tham gia tranh chấp.

Về yếu tố thứ nhất, bản chất của tranh chấp, trọng tài sẽ được coi có tính quốc tế nếu tranh chấp được giải quyết bởi trọng tài mang bản chất quốc tế. Một tranh chấp sẽ được coi bản chất quốc tế nếu liên quan tới bất yếu tố nước ngoài nào như: nơi giao kết hợp đồng nước ngoài, nơi thực hiện hợp đồng nước ngoài, hàng hoá di chuyển qua biên giới, việc thanh toán hợp đồng liên quan tới hơn một quốc gia v.v..

Về yếu tố thứ hai, đó căn cứ vào đc điểm của chủ thể tham gia tranh chấp. Yếu tnày được pháp luật một số nước thừa nhận, kể cả Luật mẫu về trọng tài thương mại quốc tế của Liên hợp quốc (UNCITRAL). Đặc điểm này thường được xác định dựa vào hai dấu hiệu chính đó : quốc tịch của các chủ thể (các bên tham gia tranh chấp quốc tịch khác nhau) hoặc trụ sở của các chủ thể hay nơi trú thường xuyên của họ các nước khác nhau.

Ngoài việc sử dụng riêng lẻ từng yếu t, hoặc đặc đim của chủ thể hoặc bản chất của tranh chấp để xác định tính quốc tế của trọng tài, thực tiễn còn bắt gặp việc sử dụng kết hợp hai yếu tố này với nhau. Luật mẫu của UNCITRAL 1985 về trọng tài thương mại quốc tế một dụ điển hình. Điều 1(3) Luật này quy định:

Trọng tài quốc tế nếu:

(a) Các bên tham gia thoả thuận trọng tài, tại thời điểm kết thoả thuận trọng tài đó, trụ sở kinh doanh các nước khác nhau; hoặc

(b) Một trong những địa điểm sau đây được đặt ngoài quốc gia nơi các bên trụ sở kinh doanh:

(i) Nơi tiến hành trọng tài nếu được xác định trong hoặc theo thoả thuận trọng tài

(ii) Nơi phần chủ yếu của các nghĩa vụ trong quan hệ thương mại được thực hiện hoặc i nội dung tranh chấp có quan hệ mật thiết nhất;

(c) Các bên đã thoả thuận rằng vấn đề chủ yếu của thoả thuận trọng i liên quan đến nhiều nước.

Như vậy, theo quy định của Điều 1(3)(a) thì tính quốc tế của trọng tài liên quan tới yếu tố chủ thể, trong khi đó Điều 1(3)(b)(ii) liên quan tới bản chất quốc tế của tranh chấp.

Pháp luật trọng tài Việt Nam hiện hành không quy định giải thích thế nào trọng tài quốc tế, tuy nhiên, trong Luật trọng tài thương mại 2010 những quy định áp dụng riêng đối với trọng tài giải quyết tranh chấp yếu tố nước ngoài như quy định về ngôn ngữ trọng tài, luật áp dụng giải quyết tranh chấp.

Tóm lại, trọng tài quốc tế là một phương thức giải quyết tranh chấp mà sự bắt đầu của nó dựa trên sự thoả thuận của các bên tham gia tranh chấp nhằm giải quyết tranh chấp yếu tố nước ngoài (hay yếu tố quốc tế) bởi một hội đồng trọng tài gồm một hoặc một số lẻ các trọng tài viên, trên cơ sở trình tự thủ tục do các bên tranh chấp thoả thuận chọn ra. Tính quốc tế của trọng tài được quyết định dựa trên hai yếu tố, hoặc được sử dụng riêng rẽ hoặc được kết hợp với nhau đó : tính chất quốc tế của tranh chấp (International Nature of the dispute) đặc điểm của chủ thể tham gia tranh chấp (Identity of the parties).

Cần lưu ý , trọng tài quốc tế chỉ trọng tài giải quyết tranh chấp có yếu tố nước ngoài, một trọng tài quốc tế thể một trong tài nước ngoài nhưng cũng thể một trọng tài trong nước. Đxác định một trọng tài trọng tài nước ngoài hay trong nước không phải dựa vào tính quốc tế của phải dựa vào quy định pháp luật cụ thể của quốc gia điều ước quốc tế liên quan. Việc phân biệt trọng tài nước ngoài hay trong nước ý nghĩa rất quan trọng khi xem xét hiệu lực của phán quyết trọng tài, bởi đối với phán quyết trọng tài trong nước thì chỉ đặt ra vấn đề phán quyết đó hiệu lực hay sẽ bị hủy bởi toà án quốc gia (nếu yêu cầu toà án hủy phán quyết trọng tài), trong khi đó phán quyết của trọng tài nước ngoài thì đặt ra vấn đề được công nhận thi hành hay không nước mà đương sự yêu cầu công nhận và thi hành phán quyết?

5/5 - (2 bình chọn)

 
LƯU Ý: Nội dung bài viết trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung bài viết trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: info@hilaw.vn
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Để lại bình luận

Đây là nơi để trao đổi ý kiến bài viết hoặc yêu cầu download tài liệu. 

Một số lưu ý:

- Địa chỉ email bạn cung cấp tại trường "Email của bạn" sẽ không được công khai. (Không khuyến khích để lại thông tin email tại trường "Bình luận của bạn")

- KHÔNG sử dụng ngôn từ thiếu văn hoá, khiêu dâm, đe dọa, lăng nhục hay xúc phạm cá nhân, đơn vị hay tổ chức khác hoặc bình luận mang tính chất spam.