Khái niệm quy phạm pháp luật hành chính

0

Trong quản lý hành chính nhà nước, các chủ thể quản lí nhà nước cần đến quy phạm pháp luật để định ra các khuôn mẫu xử sự chung cho nhiều cá nhân, tổ chức (đối tượng quản lí) trong những tình huống được dự liệu trước và có thể lặp lại nhiều lần trong thực tiễn. Mặt khác, khi tiến hành các hoạt động quản lí hành chính nhà nước thì giữa chủ thể và đối tượng quản lí đã phát sinh các quan hệ xã hội cần được pháp luật điều chỉnh – đó chính là các quan hệ quản lí hành chính nhà nước.

Do đặc trưng của quan hệ quản lý hành chính nhà nước là quan hệ quyền lực phục tùng, quan hệ sự bất bình đẳng về ý chí giữa các bên tham gia nên việc điều chỉnh bằng pháp luật đối với loại quan hệ này những điểm riêng biệt cả về phương pháp điều chỉnh và loại quy phạm điều chỉnh.

Những quy phạm pháp luật được dùng để điều chỉnh các quan hệ quản lí hành chính nhà nước là các quy phạm pháp luật hành chính. Do đó, thể hiểu: Quy phạm pháp luật hành chính là một dạng cụ thể của quy phạm pháp luật, được ban hành để điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình quản lí hành chính nhà nước theo phương pháp mệnh lệnh – đơn phương.

một dạng cụ thể của quy phạm pháp luật nên các quy phạm pháp luật hành chính đầy đủ các đặc điểm chung của quy phạm pháp luật như: quy tắc xsự chung thể hiện ý chí của nhà nước; được nhà nước bảo đảm thực hiện; tiêu chuẩn để xác định giới hạn và đánh giá hành vi của con người về tính hợp pháp. Bên cạnh đó, quy phạm pháp luật hành chính có những đặc điểm sau đây:

+ Thứ nhất, các quy phạm pháp luật hành chính chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước ban hành.

nước ta, theo quy định của pháp luật hiện hành thì các quan nhà nước hoặc người có thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật hành chính thể chủ thể lập pháp hoặc chủ thể quản lí hành chính nhà nước.

Việc ban nh pháp luật (hoạt động lập pháp) của Quốc hội, Uban thường vụ Quốc hội theo chế thảo luận tập thể, quyết định theo đa số tại các kì họp, phiên họp không đủ đáp ứng yêu cầu điều chỉnh c quan hệ quản lý hành chính nhà nước một cách năng động kịp thời. Mặt khác, do không có chức năng quản lí hành chính nhà nước nên Quốc hội, Uban thường vụ Quốc hội khó thể ban hành các quy phạm pháp luật hành chính một cách cụ thể phù hợp với thực tiễn quản của từng ngành, lĩnh vực địa phương. vậy, các quy phạm pháp luật hành chính chủ yếu do các cơ quan hành chính nhà nước hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước ban hành trên cơ sở cụ thể hoá, chi tiết hoá các quy định của hiến pháp, luật pháp lệnh trong lĩnh vực quản lí hành chính nhà nước.

Việc quy định thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật hành chính cho một số chủ thể quản lý hành chính nhà nước trước hết và chủ yếu quan hành chính nhà nước và người thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước còn phù hợp với yêu cầu về tính chủ động, sáng tạo trong quản hành chính nhà nước.

Hình minh họa. Khái niệm quy phạm pháp luật hành chính

+ Thứ hai, các quy phạm pháp luật hành chính số lượng lớn hiệu lực pháp khác nhau.

Do phạm vi điều chỉnh của các quy phạm pháp luật hành chính rất rộng tính chất đa dạng về chủ thể ban hành, nên các quy phạm pháp luật hành chính số lượng lớn. Trong đó có những quy phạm có hiệu lực pháp lí trên phạm vi cả nước và chung cho các ngành, lĩnh vực quản lí nhưng cũng có những quy phạm chỉ hiệu lực trong phạm vi một ngành, một lĩnh vực quản hay trong một địa phương nhất định. Mặt khác, cũng những quy phạm được áp dụng chung đối với cả nhân tổ chức, những quy phạm chỉ được áp dụng đối với cá nhân hoặc chỉ được áp dụng đối với tổ chức.

+ Thứ ba, các quy phạm pháp luật hành chính hợp thành một hệ thống trên sở các nguyên tắc pháp nhất định. Mặc các quy phạm pháp luật hành chính số lượng lớn hiệu lực pháp khác nhau nhưng do yêu cầu điều chỉnh thống nhất pháp luật trong quản lý hành chính nhà nước mà các quy phạm này cần phải hợp thành một hệ thống.

Để bảo đảm yêu cầu nêu trên, các chủ thể thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật hành chính trách nhiệm tuân thủ các nguyên tắc pháp thống nhất sau đây:

Các quy phạm pháp luật hành chính do quan nhà nước cấp dưới ban hành phải phù hợp với nội dung và mục đích của quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước cấp trên ban hành.

Bộ máy nhà nước một chỉnh thể thống nhất. Do đó, đòi hỏi các cơ quan nhà nước cấp dưới phải phục tùng ý chí hay sự chỉ đạo điều hành của các quan nhà nước cấp trên. Sự phục tùng đó trước hết đối với các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan nhà nước cấp trên ban hành.

Các quy phạm pháp luật hành chính do quan hành chính nhà nước, Chủ tịch nước, toà án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân ban hành phải phù hợp với nội dung mục đích của quy phạm pháp luật do cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp ban hành.

Các quan hành chính nhà nước với cách các quan chấp hành của cơ quan quyền lực nhà nước, khi ban hành các quy phạm pháp luật hành chính cần phải căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp. Mặt khác, các cơ quan quyền lực nhà nước trách nhiệm thẩm quyền trong việc giám sát, phát hiện, xử các văn bản quy phạm pháp luật trái pháp luật của các cơ quan hành chính nhà nước hay những cơ quan khác do mình quyết định thành lập và những người giữ những chức vụ do mình bầu. dụ, Quốc hội quyền bãi bỏ văn bản của Chủ tịch nước, Uban thường vQuốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm t nhân dân tối cao trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội.

Các quy phạm pháp luật hành chính do cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chuyên môn ban hành phải phù hợp với nội dung và mục đích của quy phạm pháp luật do cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền chung cùng cấp ban hành.

Trong số các cơ quan có thẩm quyền chuyên môn, bộ, cơ quan ngang bộ là cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật dưới dạng thông tư của bộ trưởng hoặc thủ trưởng cơ quan ngang bộ.

Bộ, cơ quan ngang bộ khi ban hành các quy phạm pháp luật hành chính để điều chỉnh các quan hệ hội phát sinh trong ngành hay lĩnh vực mình phụ trách, phải căn cứ vào các văn bản quy phạm pháp luật do Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành. Mặt khác, Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm thẩm quyền kiểm tra, phát hiện, xử các văn bản quy phạm pháp luật trái pháp luật của bộ, quan ngang bộ. d: Thủ tướng Chính phủ xem t, quyết định bãi bỏ hoặc đình chỉ việc thi hành một phần hoặc toàn bộ văn bản quy phạm pháp luật của btrưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ... trái với Hiến pháp, luật và văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên.

Các quy phạm pháp luật hành chính do người thẩm quyền trong cơ quan nhà nước ban hành phải phù hợp với nội dung mục đích của quy phạm pháp luật do tập thể quan đó ban hành.

Trong số các cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật thì Chính phủ Toà án nhân dân tối cao các quan vừa thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo phương thức thảo luận tập thể quyết định theo đa số (nghị định của Chính phủ, nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Toà án nhân dân tối cao) và theo phương thức người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền đc lập ban hành (quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thông tư của Chánh án Toà án nhân dân tối cao). Tuy các văn bản nêu trên phạm vi điều chỉnh khác nhau song để bảo đảm tính thống nhất của các quy phạm pháp luật do một cơ quan ban hành và đáp ứng các yêu cầu của nguyên tắc tập trung dân chủ, người đứng đầu các cơ quan nêu trên phải bảo đảm sự phù hợp về nội dung và mục đích của các quy phạm pháp luật hành chính do mình ban hành với các quy phạm pháp luật do tập thể cơ quan đó ban hành.

Bảo đảm tính thống nhất, phù hợp giữa các quy phạm pháp luật hành chính do các chủ thể thẩm quyền ngang cấp, cùng địa vị pháp ban hành.

Thực tiễn quản hành chính nhà nước đòi hỏi Nhà nước phải bảo đảm tính thống nhất, phù hợp giữa các quy phạm pháp luật hành chính do các chủ thể thẩm quyền ngang cấp, cùng địa vị pháp ban hành. Cụ thể :

+ Các chủ thể thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật hành chính trách nhiệm kiểm tra bảo đảm tính thống nhất, phù hợp giữa các quy phạm pháp luật hành chính hiện hành do mình ban hành. Để bảo đảm trách nhiệm này, khoản 4 Điều 163 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật m 2015 quy định một trong những nội dung giám sát văn bản quy phạm pháp luật : Sthống nhất giữa văn bản quy phạm pháp luật hiện hành với văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành của ng một cơ quan;

+ Các chủ thể có thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật . hành chính trách nhiệm tôn trọng thẩm quyền ban hành pháp luật của các chủ thể khác ngang cấp, cùng địa vị pháp với mình. dụ: Bộ trưởng không ban hành văn bản trái với quy định của các btrưởng khác”;

+ Các chủ thể có thẩm quyền ban hành quy phạm pháp luật hành chính ngang cp, cùng địa vị pháp trách nhiệm chủ động bàn bạc, phối hợp trong công tác ban hành pháp luật, phát hiện và xử lí các văn bản quy phạm pháp luật sai trái.

Các quy phạm pháp luật hành chính phải được ban hành theo đúng thủ tục và dưới hình thức nhất định do pháp luật quy định.

Việc tuân thủ nguyên tắc này ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm sự thể hiện ý chí nhà nước một cách nhất quán, đầy đủ chặt chẽ trong công tác ban hành quy phạm pháp luật hành chính.

Ngoài những đặc điểm nêu trên, việc tìm hiểu về nội dung của quy phạm pháp luật hành chính là cần thiết để xây dựng, nhận biết thực hiện quy phạm pháp luật hành chính. Nội dung bản của các quy phạm pháp luật hành chính là:

Xác định thẩm quyền quản hành chính nhà nước.

Quy định các quyền nghĩa vụ pháp hành chính của đi tượng quản hành chính nhà nước.

Quy định cấu tổ chức, mối quan hệ công tác của các quan, tổ chức, nhân trong quá trình quản hành chính nhà nước.

Quy định thủ tc hành chính.

Quy định vi phạm hành chính.

Quy định các biện pháp khen thưởng cưỡng chế hành chính.

Từ các nội dung nêu trên thể nhận thy, quy phạm pháp luật hành chính phương tiện chủ yếu cơ sở của quản hành chính nhà nước. Thông qua việc ban hành các quy phạm pháp luật hành chính, Nhà nước không chỉ tác động đến ý thức của đối tượng quản lí nhằm đạt được những xử sự cần thiết còn quy định phạm vi thẩm quyền, cách thức quản của các chủ thể quản hành chính nhà nước quy định các trật tự quản hành chính nhà nước. Như vậy, một mặt các chủ thể quản hành chính nhà nước ban hành các quy phạm pháp luật hành chính và sử dụng các quy phạm này với cáchphương tiện chủ yếu để tiến hành quản ; mặt khác, các quy phạm pháp luật hành chính cũng snhững ràng buộc pháp đối với chính chủ thể quản hành chính nhà nước. Khi tiến hành các hoạt động quản hành chính nhà nước, chủ thể quản phải tuyệt đối tuân thủ các quy định của pháp luật hành chính về phạm vi thẩm quyền và cách thức quản lí.

5/5 - (8 bình chọn)

 
LƯU Ý: Nội dung bài viết trên đây chỉ mang tính tham khảo. Tùy từng thời điểm và đối tượng khác nhau mà nội dung bài viết trên có thể sẽ không còn phù hợp do sự thay đổi của chính sách pháp luật. Mọi thắc mắc, góp ý xin vui lòng liên hệ về email: info@hilaw.vn
CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM
Để lại bình luận

Đây là nơi để trao đổi ý kiến bài viết hoặc yêu cầu download tài liệu. 

Một số lưu ý:

- Địa chỉ email bạn cung cấp tại trường "Email của bạn" sẽ không được công khai. (Không khuyến khích để lại thông tin email tại trường "Bình luận của bạn")

- KHÔNG sử dụng ngôn từ thiếu văn hoá, khiêu dâm, đe dọa, lăng nhục hay xúc phạm cá nhân, đơn vị hay tổ chức khác hoặc bình luận mang tính chất spam.